Prediyabet, kan şekeri seviyelerinin yüksek olduğu ancak tip 2 diyabetten (şeker hastalığı tanısı için belirlenen değerden daha düşük) düşük olduğu bir durumdur.
Prediyabet Ne Kadar Yaygındır ve Belirtileri Nelerdir?
Prediyabet, yaklaşık olarak ABD’deki yetişkinlerin üçte birini ve dünya genelinde yaklaşık 720 milyon bireyi etkilemektedir. Prediyabetli insanlar çoğunlukla herhangi bir belirti göstermezler, bu yüzden prediyabeti olan çoğu insan bunun farkında değildir.
Prediyabet için Risk Faktörleri
Prediyabet risk faktörleri arasında şunlar bulunur:
- 45 yaşın üzerinde olmak
- Aşırı kilolu veya obez olmak
- Haftada 3’ten az fiziksel aktivite yapmak
- Sağlıksız bir diyet yapmak
- Tip 2 diyabetli bir ebeveyn veya kardeşe sahip olmak
- Gebelikte diyabet öyküsüne sahip olmak (gestasyonel diyabet) veya doğum ağırlığı 4 kilodan fazla bir bebek doğurmak
- Polikistik over sendromuna sahip olmak
Prediyabet Nasıl Teşhis Edilir?
Prediyabet, kişinin kan şeker seviyesini kontrol eden bir kan testi ile teşhis edilir, genellikle ya açlık şeker ölçümü veya hemoglobin A1c (HbA1c veya “A1c”) ölçümü ile yapılır.
Kimler Prediyabet için Taramadan Geçmelidir?
ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF), aşırı kilolu veya obez olan 35 ila 70 yaş arası yetişkinlerin her 3 yılda bir prediyabet için kan testi ile taramadan geçmesi gerektiğini önermektedir.
Prediyabetin Olası Sonuçları
ABD’de, prediyabetli insanların yaklaşık %10’u her yıl diyabet geliştirir.
Prediyabet aynı zamanda kalp krizi, konjestif kalp yetmezliği, felç, böbrek hastalığı, periferik sinir hasarı (genellikle ayaklarda uyuşukluk ve ağrıya neden olan) ve görme sorunları ile artmış risk ile bağlantılıdır.
Hangi Yaşam Tarzı Değişiklikleri Önerilir?
Ciddi ve uzun vadeli yaşam tarzı değişiklikleri yapan bazı bireylerde prediyabet iyileştirilebilir. Önerilen yaşam tarzı değişiklikleri arasında:
- Her gün daha fazla fiziksel aktivite yapmak (haftada 5 gün 30 dakika egzersiz yapmayı hedeflemek)
- Sağlıklı yiyecekler yemek (sebzeler, meyveler, tam tahıllar)
- Porsiyon büyüklüklerini izlemek
- Psikolojik, sosyal ve motivasyonel engelleri aşmak için destek bulmak yer alır.
Prediyabetli ve vücut ağırlıklarının en az %5 ila %7’sini kaybeden kişiler, tip 2 diyabet geliştirme risklerini azaltırlar. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), grup desteği, bir yaşam koçu ve CDC tarafından geliştirilen haftalık bir yaşam tarzı müfredatı sunan bir Ulusal Diyabet Önleme Programına sahiptir.
Prediyabet için İlaçlar Var mı?
Şu anda prediyabet tedavisi için ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylanmış bir ilaç olmasa da yüksek tansiyon veya obezite gibi diğer sağlık sorunları olan prediyabetli bazı insanlar metformin veya glukagon benzeri peptid 1 (GLP-1) reseptör agonistleri gibi ilaçlardan fayda görebilirler. Yukarıda açıklanan yaşam tarzı değişikliklerinin tek başına ilaç kullanımından daha etkili olduğuna dikkat çekmek önemlidir. Bu değişiklikler, prediyabeti tersine çevirmede ve diyabete ilerlemesini önlemede daha etkilidir.
Kaynak: doi:10.1001/jama.2023.17846
