Kan pıhtılaşması – Tromboz Nedir?
Kan pıhtılaşması, kan hücrelerinin (trombositler) özel proteinlerle (pıhtılaşma faktörleri) birleşerek yaralanmaları iyileştirmesi normal bir süreçtir. Pıhtılaşma kan damarları içinde meydana geldiğinde buna tromboz denir. Tromboz en yaygın olarak bacaklar veya kolların derin damarlarında, derin ven trombozu (DVT) olarak ortaya çıkar. DVT’nin parçaları kopabilir ve akciğere gidebilir, buna pulmoner emboli denir. Kanserli kişilerin kan pıhtısı geliştirme riski daha yüksektir. Kanserli hastaların yaklaşık %15’i venöz tromboz geliştirir.
Kanser, Kan Pıhtıları Riskini Neden Artırır?
Kanserli hastalarda kan pıhtıları riskini artıran birden çok faktör vardır. Kanser hücreleri pıhtılaşma faktörlerini üretebilir ve aktivasyonlarını artırabilir. Kanserli hastalarda daha yüksek sayıda kan hücresi ve pıhtılaşma faktörü aktivitesini artıran genetik değişiklikler olabilir. Daha yüksek aşamadaki ve belirli türdeki kanserler (kan, beyin, akciğer, pankreas, kolon, mide, böbrek ve yumurtalık) genetik değişikliklere sahip oldukları veya pıhtılaşma aktivasyonunu artıran faktörler ürettikleri için daha yüksek risk taşır. Bazı kanserler kan damarlarını sıkıştırarak veya hasar vererek tromboza neden olabilir. Venöz kateterler ve kanser tedavileri kan damarlarının iç yüzeyini tahriş edebilir veya hasar verebilir, iltihaplanmaya ve kan pıhtılaşmasına neden olabilir. Kateterler ayrıca damarlardaki kan akışını azaltır, bu da tromboza neden olabilir. Ayrıca, hastaneye yatırılmış olmak veya ameliyat geçirmiş olmak tromboz riskini artırabilir.
Kan Pıhtılarının Belirtileri ve İşaretleri Nelerdir?
Kan pıhtıları damarlarda oluştuğunda normal kan akışını engelleyebilir. Hastalar, bir kol veya bacakta DVT oluştuğunda kızarıklık, şişme, ısı artışı veya ağrı yaşayabilir. DVT, pulmoner emboliye dönüştüğünde, hastalar nefes alma zorluğu, düşük oksijen seviyeleri, göğüs ağrısı veya hızlı kalp atışı yaşayabilir. Bazen kan pıhtıları herhangi bir semptom oluşturmayabilir ve başka nedenlerle yapılan görüntüleme çalışmaları sırasında bulunabilir.
Kan Pıhtıları Nasıl Teşhis Edilir?
DVT şüphesi olduğunda, doktorunuz doppler ultrasonografi kullanarak etkilenen kol veya bacağın damarlarındaki kan akışını değerlendirecektir. pulmoner emboli şüphesi varsa, doktorunuz akciğerlerinizdeki kan akışını değerlendirmek için bilgisayarlı tomografi taraması sipariş edebilir.
Kan Pıhtıları Nasıl Tedavi Edilir ve Önlenir?
Kan pıhtıları, kanın pıhtılaşmasını önleyen, antikoagülan veya “kan inceltici” olarak bilinen ilaçlarla tedavi edilir. Genellikle hap şeklinde alınırlar ancak aynı zamanda enjeksiyonlarla da verilebilirler. Doktorlar, hastanın diğer tıbbi sorunlarına ve ilaçlarına, kanama riskine dayanarak bir antikoagülan seçer. Pıhtılar genellikle 3 ila 6 ay süren tedavi sonrasında çözülür. Ancak kanserli hastalar pıhtı nüksünü önlemek için antikoagülanlarını daha uzun süre alması gerekebilir. Antikoagülanların ana riski kanamadır, yakın takibi gerekir.
Bazı durumlarda, doktorunuz pıhtıları önlemek için bir antikoagülan almanızı önerebilir. Bu, ameliyat sonrası, hastanede yatarken veya belirli yüksek riskli kanserler için geçerlidir.
Kaynak: JAMA Oncol. 2023 Jun 1;9(6):876. doi: 10.1001/jamaoncol.2022.6892. PMID: 37052914.
Eklenme Tarihi: 16 Haziran 2023
